Onze ziekenhuizen liggen vol met de gevolgen van een systeem dat te laat ingrijpt
Als we eerlijk kijken naar onze gezondheidszorg – of beter gezegd, ziekenzorg – dan zien we dat we nog veel te weinig doen aan preventie. We weten nochtans veel over wat mensen ziek maakt. Maar handelen? Dat blijft vaak uit. We zien en kennen de gezondheidsrisico’s, maar te vaak schuiven we de verantwoordelijkheid enkel naar het individu. Alsof gezondheid louter een kwestie is van karakter, zelfdiscipline, goede app, personal coach of juiste boek. Natuurlijk heeft iedereen z’n eigen rol te spelen, maar gezondheid is méér dan alleen je eigen verantwoordelijkheid.
Wat we vaak vergeten, is dat de meeste gezondheidswinst geboekt wordt bij de grote groep mensen met een licht verhoogd risico, niet bij de enkeling met het hoogste risico. De zogenaamde ‘preventieparadox’. Een goed preventiebeleid moet dus ook gericht zijn op de hele samenleving: de plekken waar we wonen, leren, werken, ontspannen en keuzes die we maken.
Toch blijven we denken op korte-termijn en in legislatuurcycli. We wachten op bewijs en cijfers om die gouden standaard vervolgens om te zetten in maatregelen. Dit terwijl preventie zich net pas op (middel)langere termijn laat voelen: in lichamen en geesten die niet ziek worden, in (chronische) aandoeningen die voorkomen zijn, in beginnende ziekte die tijdig werd vastgesteld, in een gezondere oude dag.
Maar er zijn wél dingen die we ook vanuit het overheidsbeleid nu kunnen doen. Denk aan: minder vet- en energierijk eten in de buurt van scholen & kwetsbare wijken, lagere btw op fruit & groenten, betere terugbetaling van hulp zoals een diëtist of psycholoog, en strengere regels rond reclame voor kinderen. Niet omdat dat morgen alles oplost, maar omdat het de gezondheidscurve van onze hele samenleving in de juiste richting doet opschuiven.
Onze ziekenhuizen liggen vol met de gevolgen van een systeem dat te laat ingrijpt. Met veel toewijding en kunde redden we levens en herstellen we wat kapot gegaan is, maar het mag ons niet blind maken voor zaken die we misschien wél hadden kunnen verhelpen – als we vroeger hadden ingegrepen.
Preventie is geen extraatje. Het is geen luxe (dat we merken dat bij Stop Darmkanker (België) elke dag!). Het is een essentieel onderdeel van een zorgzame samenleving, onze morele plicht. Het vraagt visie, durf en samenwerking. We hoeven dan ook niet te kiezen tussen het individu of de groep – beiden hangen samen. Leefstijl begint bij onze leefomgeving, gedrag verandert pas echt als ook systemen en kaders veranderen. De zin van preventie, is voor mij klaar en overduidelijk: tijd om preventie écht serieus te nemen. Wat we nodig hebben is moed. Moed om te kiezen voor gezondheid, voor morgen. Het ‘spreken’ over veranderen in ‘doen’.
